Finale Campusdichter 2

Afgelopen donderdag was het dan zover: de finale van de Campusdichter UvA/HvA. Er was bijzonder weinig over te vinden via het internet, alle informatie die ik had, kwam eigenlijk uit de e-mail die ik ontvangen had, en daarnaast had ik via twitter drie medegenomineerden weten te achterhalen. Er was helaas geen lijstje beschikbaar met de namen van alle finalisten, en ook op de website van Folia of de UvA of HvA was niet veel meer te vinden dan de aankondiging om mee te doen, afgezien van de agenda op de website van de HvA waarin stond dat de bijeenkomst van 16.00 tot 18.00 zou zijn. Het was ongeveer kwart over vier toen een collega mij hier attent op maakte en mij daardoor een halve hartverzakking bezorgde. Ik mailde en twitterde er paniekerig op los en werd toen gelukkig al snel gerustgesteld: het zou gewoon om 19.00 beginnen. Mooi. 

Het had natuurlijk een reden, dat er niet breeduit gecommuniceerd werd om zo veel mogelijk publiek te trekken, en die reden werd al snel duidelijk. De bijeenkomst was nog maar nauwelijks begonnen toen de Maagdenhuisbezetters zich met gitaren, trommels en protestbordjes voor het grote raam van Spui25 opstelden om weer eens even goed te demonstreren. Dit deed mijn zenuwen, die tóch al ruimschoots aanwezig waren, niet bepaald goed. Pas toen een van de andere finalisten naar buiten ging om hen te bezweren dat hij helemaal aan hún kant stond en dat het hier wel om een alfa-gelegenheid ging, wat hen toch deugd zou moeten doen, vertrokken ze. Inmiddels waren er echter al wel twee finalisten geweest die hun gedicht ten gehore hadden gebracht, wat ik erg moedig van hen vond. 

Het niveau was sowieso vrij hoog. Van tevoren had ik al wel gedacht dat de voorkeur uit zou gaan naar een student, en nu bleek dat juist de studenten die meededen ook echt goede gedichten hadden, dus toen achtte ik mezelf al helemaal tamelijk kansloos. Dat gaf niets. Ik was blij dat ik een finalist was, dat ik weer eens de kans had om voor een publiek een gedicht voor te dragen, maar ik vond het niet echt heel erg dat ik het niet geworden ben, omdat mijn leven op het moment al voldoende verplichtingen kent en ik niet per se nog een extra verplichting als campusdichter wilde hebben - hoe leuk die verplichting ook zou zijn geweest.

Het voordragen ging goed. Van tevoren twijfelde ik erg over hoe ik dit gedicht moest brengen. Er zit een citaat van een liedje in waarbij steeds een deel van een zin wordt herhaald, en het leek me nogal suf (en moeilijk!) om dat zelf te moeten herhalen, dus wilde ik het publiek vragen om dat voor mij te doen. Ik wist alleen niet of het publiek dat wel wilde en durfde, misschien zouden zij nog meer schroom ervaren dan ik, of ze zouden denken: 'Nou ja hè, ik kom voor een andere finalist dus ik ga jou mooi niet helpen.' Dat zou heel begrijpelijk zijn geweest, maar het was een aardig publiek en er waren genoeg mensen zo vriendelijk om de zinsneden te herhalen waardoor ik dat niet zelf hoefde te doen. 

Wat overigens heel bizar was, was dat de jury óp het podium zat. Zij konden dus vooral de reacties van het publiek goed zien, en van heel nabij (maar wel van opzij) hoe de dichter het gedicht voordroeg. Het was wel wat intimiderend om zo dicht bij de jury mijn gedicht voor te dragen, maar anderzijds had het ook voordelen: ik zag ze niet, maar hoorde ze wel lachen. Dat leek mij een goed teken. Na de voordracht stelde de presentator, Bob van Toor, nog een aantal vragen, waar ik achteraf een minder goed gevoel over had, maar dat is altijd zo, achteraf verzin je natuurlijk de briljantste antwoorden.

Mijn gedicht ging over de Maagdenhuisbezetting, dus ik was blij dat de demonstranten verdwenen waren toen ik het voordroeg (ik wist niet of ze het door het raam heen zouden kunnen horen en had geen zin om dat te moeten testen). Misschien ging de voorkeur van Louise Gunning uit naar iemand die dat soort onderwerpen uit de weg ging, wie weet. Uiteindelijk ging de voorkeur van Louise Gunning (en de rest van de jury) in elk geval uit naar Bugra Gedik (met de Turkse uitspraak spreek je het uit als: Buğra), een keuze waar ik heel goed mee kan leven. Zijn voordracht was goed, zijn gedicht was goed, hij is een student en ik ben er zeker van dat hij het goed gaat doen. Zie voor zijn gedicht hier: Bugra Gedik wordt eerste campusdichter.

En tot slot, mijn gedicht:



Kamperen

Het woord campus doet mij altijd aan scoutingkampen denken:
legertenten, brood verbranden in een kampvuur en eindeloos veel liedjes zingen: 
'kabouters zijn (kabouters zijn)/ altijd paraat (altijd paraat)' bijvoorbeeld.

Dit komt weinig overeen met de campussen zoals ik ze nu leer kennen, 
al vliegen er wel wat verdwaalde vleermuizen rond en worden ook hier
sinds kort leuzen gescandeerd. 

Een tijdje terug probeerden studenten het Maagdenhuis weer eens te bezetten, 
net toen ik daar aan het werk was. Ik vroeg me af of we ons onder tafels 
moesten verschuilen, dat bleek niet zo te zijn. Een paar maanden later 
werd het Maagdenhuis bezet en was ik blij dat ik daar niet aan het werk was. 

Het woord campus doet mij steeds meer aan scoutingkampen denken, 
al wapperden we daar niet met onze handen en hielden we ons niet bezig 
met huisvestingsbeleid. In plaats daarvan zongen we: 
'laat ons blijven zwerven door het Brabantse land' en gebruikten onze energie 
voor het hameren op haringen. 

Finale Campusdichter

Het is alweer een tijdje geleden dat ik iets op deze blog schreef. Sinds ik als archiefmedewerker bij de UvA/HvA werk, staat mijn hoofd vaak naar andere zaken, zoals: hoe kan ik ervoor zorgen dat de informatievoorziening bij HuisvestingsOntwikkeling en Bureau Nieuwbouw goed geregeld is en dat medewerkers gemakkelijk documenten met elkaar kunnen uitwisselen? Ik ben dus vooral druk met documenten van anderen. Toch schreef ik zelf ook nog wel eens een gedicht, al heb ik daar de afgelopen tijd vervolgens niet veel mee gedaan. Dat veranderde toen ik deze oproep zag op de site van de Hogeschool van Amsterdam:

"DE CAMPUSDICHTER

In 2015 kiezen UvA, HvA en Folia voor het eerst de Campusdichter: de bard (m/v) die het treffendst de waarheid liegt. De Campusdichter studeert of werkt bij UvA of HvA en schrijft over alles wat daarbij hoort – onderwijs, onderzoek, Amsterdam, tentamens, werkdruk, of SIS – maar ook over actuele thema’s uit het nieuws. Als Campusdichter draag je je poëzie voor tijdens bijvoorbeeld de opening van het hogeschooljaar, de Dies, de opening van het academisch jaar. Ook worden je gedichten geregeld in Folia gepubliceerd."

Als medewerker van zowel de UvA als de HvA die van schrijven houdt, kwam ik hier zeker voor in aanmerking, leek me zo. Bovendien gebeurt er momenteel zo veel dat er aan goede onderwerpen geen gebrek is. Dus ik deed mee. 

En nu ben ik een van de 12 finalisten die aanstaande donderdag in Spui 25 haar gedicht over het onderwerp 'Leren in Amsterdam' mag voordragen. De jury (bestaande uit Louise Gunning, Thomas Vaessens en Thomas van Aalten) bepaalt vervolgens wie de campusdichter wordt. Ik ben benieuwd!

Ik ben persoon 12

Persoon 1 kwam op het idee. Ze kwam op het idee in de week waarin ze ging samenwonen met haar vriendje en haar jaarcontract met weer een jaar verlengd was. Het was tijd voor een reünie.

Ze verstuurde een e-mail. Persoon 2 las die niet, want zijn adres (ikhoudnietvanerwtensoep@hotmail.com) was onbruikbaar geworden. Ook persoon 3 zou de e-mail niet ontvangen. Persoon 3 woonde tegenwoordig in een klooster in India, waar de internetverbinding niet optimaal was. De overige dertig personen lazen de e-mail. Ze hadden gedachten die varieerden van ‘Een reünie, wat tof, hier heb ik al die jaren op zitten wachten!’ tot ‘O nee hè, niet weer’. Daarna sloegen ze collectief aan het googelen.

Zo kwamen ze erachter dat persoon 4 inmiddels een kind had dat Levi heette. Het was een lelijk kind dat hield van aardbeien, maar dat weerhield de moeder er niet van om talloze foto’s te posten. Persoon 5 had een baan die zo saai klonk dat ze zich afvroegen of hij er zelfmoordneigingen door zou ontwikkelen. Persoon 6 had nog steeds een relatie met persoon 7. Persoon 8 was ooit vanwege zijn autisme op televisie geweest. Een paar mensen verlangden ernaar om autisme te hebben. Persoon 9 had in Amerika gestudeerd. Persoon 10 woonde nog steeds in het slaperige dorpje waar ze alle drieëndertig vandaan kwamen. Persoon 11 was verleden jaar Prins Carnaval geweest. Persoon 12 was getrouwd en waanzinnig gelukkig. Nadat ze persoon 12 hadden gegoogeld, klapten ze ontgoocheld hun laptop dicht. De eventuele zin die ze in een reünie hadden gehad, verdween bij de gedachte dat ze persoon 12 zouden ontmoeten. Persoon 1 vloekte binnensmonds.

Rauwe bonen

In de supermarkt

De haren zijn het ergst. Al hoef je die niet op te eten. Ze aarzelt, weegt de kiwi op haar hand. Denkt aan de pitjes en legt de kiwi weer terug. Naast de kiwi’s liggen de bananen. Ze heeft wel eens gelezen dat bananen over een paar jaar zullen uitsterven. Nu het nog kan, zou ze ze eigenlijk moeten kopen. Ze zijn zelfs in de aanbieding. Net als ze haar hand uitsteekt om de bananen te pakken, denkt ze aan de reden dat ze uitsterven. Schimmelziektes. Misschien kan ze toch beter kiwi’s kopen. Die haren zijn eigenlijk best lief, op een bepaalde manier. Ze aait er eentje en legt hem met een zucht in haar mandje.

Bij het sollicitatiegesprek

‘Wat zijn je goede eigenschappen?’ De man zit op een keukentrapje. Zijzelf op een krukje. Zitten wordt in deze winkel sterk ontmoedigd.

‘…’

‘Geen goede eigenschappen?’ De man lacht. ‘Slechte dan?’

‘O ja…’, zegt ze. Herinnert zich dat het een sollicitatiegesprek is en vervolgt: ‘Maar ook goede, hoor. Ik ben klantvriendelijk en werk nauwkeurig.’ Een rechtstreeks citaat uit haar sollicitatiebrief.

‘Vind je het vervelend als de pauzes niet op vaste tijden zijn?’ vraagt de man. ‘Het kan hier erg druk zijn, soms is er eigenlijk geen tijd om te eten.’

‘O, dat is geen probleem.’

Ze wordt aangenomen.

In de slaapkamer

Het is twee uur ’s nachts. Ze kan niet slapen. Ze heeft honger. Het is drie uur ’s nachts als ze zich realiseert dat die twee problemen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Als ze slaapt, voelt ze geen honger. Aangezien het niet lukt om in slaap te vallen, is het tijd voor de omgekeerde methode. Dus kruipt ze uit bed en vindt achter in een keukenkastje een reep chocolade. Staande eet ze. Als ze weer in bed ligt, kan ze nog steeds niet slapen. Haar mond voelt zoet en slijmerig, maar haar maag rammelt niet meer. Ze ervaart het als een verbetering. Ze weet dat ze pas beter zal worden als ze het overdag ook zo zou ervaren.

In de winkel

‘Wilt u er een plastic tasje bij?’ 

Ja, dat wil de oude mevrouw wel. Want het regent.

‘Nee hoor, probeert u het gerust nog eens. Een momentje.. Ja, nu kan het.’ 

De man tikt opnieuw een verkeerde pincode in.

‘Nog een prettige dag verder!’ Haar wordt hetzelfde toegewenst. ‘Dankjewel.’ Ze meent het. Door al die ‘jij ooks’ en ‘hetzelfdes’ is het inderdaad een prettige dag.

‘Er stond in de folder dat hier korting op zou zitten, 25%, ik weet het zeker. Anders hoef ik het niet, dan wordt het veel te duur en alles is al zo duur tegenwoordig…’

Natuurlijk, er zijn ook mindere momenten.

In de badkamer

Sinds kort heeft ze een elektronische weegschaal. Als kind sprong ze er altijd op. Ze vond het leuk als de wijzer naar de 80 zwiepte, of zelfs nog hoger. Bij een elektrische weegschaal kan dat niet. Er is zo veel veranderd. Alles eigenlijk, behalve haar gewicht. Ze glimlacht.

Schrijfwedstrijd De Buren

Afgelopen zondag was de prijsuitreiking van een schrijfwedstrijd georganiseerd door de Bibliotheek Amersfoort en Vlaams-Nederlands Huis deBuren. Het was tegelijkertijd vooral een literaire middag met o.a. Annelies Verbeke en Maud Vanhauwaert en dat was al heel leuk, maar aan het einde van die middag bleek ook nog dat Nicole de eerste prijs gewonnen had en ik de tweede. Een mooie score dus. Mijn verhaal staat hieronder en de overige verhalen zijn te vinden op: http://www.debeep.nl/actueel/nieuws/winnende-verhalen-schrijfwedstrijd-de-buren/10704

De verhuizing

Het begon met een theelepeltje. Mevrouw Lakendrift tikte met het lepeltje op de rand van haar kopje koffie en bekeek het nog eens goed. ‘Dit is mijn lepeltje’, zei ze.
De buurvrouw knikte, een glimlach speelde om haar mond. ‘Ja, dat is uw lepeltje.’
Met een verward gevoel ging mevrouw Lakendrift naar huis. Ze telde haar theelepeltjes. Het waren er negen. Ze had er altijd tien gehad.

Elke week dronken ze samen koffie, de ene week bij mevrouw Lakendrift en de andere week bij de buurvrouw. Op dinsdag. Zo deden ze het al twintig jaar. In die twintig jaar hadden ze hun traditie maar twee keer verbroken. De ene keer toen de zoon van de buurvrouw een broodmes in zijn voet had laten vallen en met spoed naar het ziekenhuis gebracht moest worden, de andere keer toen de kat van mevrouw Lakendrift was weggelopen en ze de hele dag op het politiebureau had gezeten. Ze had maar niet begrepen waarom niet het hele politiecorps was ingezet om Kitty te zoeken. Pas toen de buurvrouw was gekomen en haar had beloofd om een zoekactie met alle buren op te zetten, was ze naar huis gegaan. Het had niet geholpen, Kitty was nooit gevonden.

Een afspraak afzeggen was dus geen optie. De volgende dinsdag stond de buurvrouw stipt om tien uur voor de deur. Met bonkend hart deed mevrouw Lakendrift de deur open. Samen dronken ze koffie. Mevrouw Lakendrift had mini-stroopwafeltjes op de markt gekocht. Zij nam er een, de buurvrouw nam er twee. ‘Morgen begin ik weer met lijnen’, zei de buurvrouw. ‘Vandaag mag het nog.’ De buurvrouw lijnde altijd van woensdag tot vrijdag.
‘Wil je er nog eentje?’ vroeg mevrouw Lakendrift en ze hield de buurvrouw het schoteltje met de koekjes voor. De buurvrouw schudde lachend haar hoofd. Het was gezellig.
Toen de buurvrouw weg was, viel het oog van mevrouw Lakendrift op de kapstok. Er miste iets. Omdat het zomer was, duurde het even voordat ze bedacht dat het haar favoriete wintersjaal was. De buurvrouw had nog speciaal gevraagd waar ze de sjaal gekocht had, omdat ze hem zo mooi vond. Ze wist zeker dat hij de vorige dag nog aan de kapstok had gehangen, want toen was de sjaal gevallen op het moment dat ze haar jas had gepakt om naar de markt te gaan. Voor de zekerheid zocht ze haar hele huis af, zonder resultaat.

De rest van de week besteedde ze aan het opruimen van haar spullen. Ze maakte een lijst van spullen die ze kwijt was. Het werd een lange lijst. Toen de buurvrouw bij de volgende afspraak de deur opendeed met haar sjaal om haar nek was ze desondanks met stomheid geslagen. ‘Mooie sjaal’, bracht ze uit.
‘Ja hè? Nog bedankt voor de tip. Hij is wel wat warm voor in de zomer, maar met dit weer…’ Het regende. Mevrouw Lakendrift knikte begrijpend.
De echte schok kwam een minuut later, toen ze op de bank wilde plaatsnemen. ‘Pas op voor de kat’, waarschuwde de buurvrouw. Inderdaad lag er een kat op de bank.
‘Kitty!’ riep mevrouw Lakendrift uit. Voorzichtig ging ze naast de kat zitten. De kat begon meteen te spinnen en legde haar kop op haar schoot.
‘Nu de jongens uit huis zijn, kreeg ik behoefte aan wat extra gezelschap’, legde de buurvrouw uit. ‘Het is een leuk beest, vindt u niet?’
Ja, dat vond mevrouw Lakendrift ook. ‘Hoe heb je haar gevonden?’
‘O, ik heb haar gewoon uit het asiel gehaald. Wilt u nog een chocolaatje?’
Zonder te kijken graaide ze een chocolaatje van het schoteltje en stak het in haar mond. Het aaien van de kat maakte haar rustiger en zorgde ervoor dat ze helderder kon denken. Toen ze weer thuis was, wist ze precies wat ze moest doen.

Ze begon met de keukenspullen, die ze in een kartonnen doos voor haar slaapkamerraam zette. Daarna nam ze haar porseleinen beeldjesverzameling, die ze voorzichtig in kranten en theedoeken wikkelde en in de kattenmand legde, naast haar nachtkastje. Ze haastte zich niet. Ze wist dat ze een hele week de tijd had. Een week om haar gehele inboedel naar de slaapkamer te verplaatsen. De slaapkamer was de enige kamer in haar huis die ze apart kon afsluiten. Dus stopte ze al haar bezittingen in dozen, versleepte met enige moeite de bank en sjouwde met haar eettafeltje. Het was maar goed dat ze altijd zo veel aan sport had gedaan. De volgende dinsdag stonden in haar woonkamer enkel nog twee stoelen en een aantal lege kasten. In de keuken stonden alleen nog het koffiezetapparaat en een dienblad, waarop ze alvast twee kopjes en een schoteltje met pindakoeken klaargezet had. De slaapkamer was zo vol dat ze die nacht nauwelijks had kunnen slapen. Door de eettafel die ze over haar bed heen had geplaatst en de planten rond haar bed had ze het gevoel gekregen dat ze al begraven was.
De buurvrouw leek even verbaasd te zijn toen ze de woonkamer binnenkwam, maar herpakte zich toen snel. Ze ging zitten op de dichtstbijzijnde stoel en vroeg: ‘Gaat alles goed met u?’
‘Ja’, zei mevrouw Lakendrift. ‘Alles gaat goed.’
Ze liep naar de keuken, waar ze met licht trillende handen de koffie inschonk. Met het blad in haar handen liep ze naar de woonkamer, waar ze geschokt in de deuropening bleef staan. Ze liet het dienblad vallen en sloeg haar handen voor haar gezicht.
De buurvrouw was weg. In de kamer stonden alleen nog een aantal lege kasten en één stoel.

Fantasy Strijd Brugge 2012

Afgelopen week kreeg ik de uitslag binnen van de schrijfwedstrijd Fantasy Strijd Brugge 2012. Dit is de enige wedstrijd die ik ooit heb meegemaakt waarbij je van elk jurylid persoonlijk commentaar krijgt en waarbij alle verhalen op een ranglijst terechtkomen. Ik vind dit ontzettend leuk en waardeer het vele werk wat de jury hieraan gehad moet hebben enorm, maar kan me ook voorstellen dat het minder leuk is als blijkt dat je op nummer 213 terecht bent gekomen en dus allerlaatste bent geworden. Dat was bij mij echter gelukkig niet het geval. In de rangschikking stond ik op nummer 31, waar ik erg tevreden mee ben. Gewoonlijk schrijf ik immers geen fantasy-verhalen en ik had geen idee of de jury mijn verhaal überhaupt wel als fantasy zou beschouwen. 

De eerste twintig verhalen zijn in een bundel geplaatst en daarnaast heeft Alex de Jong, een van de juryleden, nog zeven andere verhalen uitgekozen die ook in de bundel staan. Ik hoor daar nét niet bij, want ik stond bij hem op nummer 27. Twee andere juryleden waren wat minder positief, maar ik ben allang blij dat drie juryleden mijn verhaal wél konden waarderen. Want bij Peter Schaap stond ik op de negende plaats en bij Mel Hartman zelfs op de derde. Reden genoeg om mijn verhaal op mijn blog te posten dus.

Het blauw van bosbessen

Jarenlang is hij omringd geweest door mannen. Daardoor is hij mannelijker geworden dan een man ooit zou kunnen worden. Hij rekt zich uit en spant zijn spieren. Rent de fabriek uit. Het is geen vluchten. Als man heb je niets te vrezen.

Wat hij zich herinnert:

- dat zijn moeder een druppende kraan dichtdraaide, terwijl hij net van het ritme in zijn hoofd een liedje maakte. Hoe zijn moeder hem daarna over zijn haren aaide en tegen hem zei dat hij nu écht moest gaan slapen.

- dat hij tijdens de lessen op school briefjes uitwisselde met zijn beste vriendin. Dat ze vaak gesnapt werden en dan lange opstellen moesten schrijven over het gevaar van… Nee, dat herinnert hij zich niet. En ook niet wat er op die briefjes had gestaan.

- dat hij tijdens schoolkamp samen met zijn beste vriendin de slaapzaal uit sloop om buiten bosbessen te plukken. Iedereen weet dat het ’s nachts eten van bosbessen ervoor zorgt dat je later gelukkig wordt. 

- dat ze de bosbessen nooit bereikten, omdat de mannen ineens opdoken en hen meenamen. Hij weet niet meer waarom. En wat ze met hem deden. Hij weet alleen dat hij zich nu bevrijd heeft.

Er groeit een baby in zijn buik.

Hij stopt met rennen. Het is nacht. De straten liggen er verlaten bij. Een stapel kranten ligt vergeten in een portiek. ‘Opnieuw zware strijd in Ngori: zes doden’. ‘Gezocht: Länka (14 jaar) en Mïrè (15 jaar). Menga-ontvoering wordt gevreesd.’ Hij wendt zijn blik af. Hij weet niet waar Ngori ligt. Hij kent Länka en Mïrè niet. Dus hebben deze berichten niets met hem te maken. Toch komen de kranten hem goed van pas. Hij kruipt in het portiek en bedekt zich ermee. Even later valt hij in slaap.

Hij wordt wakker als iemand de deur probeert te openen. De deur port hinderlijk in zijn rug. Meteen schiet hij overeind. Legt beschermend zijn armen over zijn buik en luistert naar de conversatie die zich boven hem afspeelt.

‘Wat is dat nou?’ Een vrouwenstem.

‘Een zwerfster. Ze is zwanger.’ Een andere vrouwenstem.

‘Ze zal toch niet…?’

‘De Menga’s? Ik vrees van wel.’

‘Hoe zou ze ontsnapt zijn?’

‘Maakt dat wat uit? Het is haar gelukt. Ze zal haar baby wel hebben willen beschermen.’

‘Het is barbaars hè… Hoe ze die jongens opleiden tot soldaat. Ze laten omkomen bij Ngori. Alsof het niet ook hún zonen zijn.’

‘En hun dochters dan…’

Een huivering.

Hij begrijpt niet waarom de twee mensen zo’n persoonlijk gesprek hebben over iemand terwijl ze kunnen zien dat hij in hun portiek zit. Dus staat hij op, veegt de kranten van zich af en loopt weg.

Wat hij zich herinnert:

- dat hij een keer van school thuiskwam en zijn vader huilend aantrof. Zijn moeder was nog niet thuisgekomen. Hij had een tekening gemaakt van hoe zijn moeder ontvoerd werd. Zijn vader had hem een klap gegeven. Was verder gegaan met huilen. Daarna was zijn moeder thuisgekomen. Ze was verdwaald in het bos, maar had wel bosbessen meegebracht.

- dat zijn moeder hem de volgende dag leerde hoe hij met behulp van de sterren, de maan en de zon altijd de weg naar huis terug zou kunnen vinden. De dag ervoor was het bewolkt geweest.

- dat hij samen met zijn beste vriendin een vuurtje stookte in het parkje bij hun straat en dat ze  elkaar plechtig beloofden altijd bevriend te blijven. Dat toen een schuurtje vlam vatte en de hele straat moest helpen om het vuur te blussen. De ouders van zijn beste vriendin hadden hun dochter verboden om contact met hem te hebben, maar daar hadden ze zich niets van aangetrokken.

- dat hij zijn beste vriendin nu achtergelaten heeft bij de mannen.

Een van de vrouwen is hem achternagekomen. Ze roept: ‘Wacht even!’, maar hij negeert haar. Hij wil niet dat ze hem vraagt wat hij daar in dat portiek deed. Misschien wil ze geld van hem zien en dat heeft hij niet. Hij wil gaan rennen, maar de baby trapt protesterend tegen zijn buik, zodat hij het bij snelwandelen moet houden. ‘Wacht nou even!’ roept de vrouw opnieuw. Hij wandelt stug door. Aan het einde van de straat staat iemand met een blauwe jas. Even denkt hij dat diegene hem kan helpen om van de opdringerige vrouw af te komen, maar als de blauwjas zich omdraait, weet hij dat het andersom moet zijn. Alleen is het dan al te laat.

Wat hij zich herinnert:

- dat hij opstellen moest schrijven over de mannen van Menga, die herkenbaar zijn aan hun blauwe jas. Volgens zijn moeder dragen ze blauwe jassen zodat hun lichtblauwe gelaatskleur minder opvalt. 

- dat het altijd warm was in de fabriek. Te warm voor kleren, te warm om te rennen.

- dat hij een dochter baarde.

- dat hij nu geen dochter meer heeft.

- dat jongens nooit meegenomen worden door de Menga’s.

De man in de blauwe jas komt naar hem toe. Grijpt zijn pols. Er ontstaat een conversatie.

‘Zo mevrouw, waar gaat u naartoe?’

‘Ik ben een man.’

‘U bent zwanger.’

‘En een man.’

‘Het is hier veel te koud voor u. Zal ik u meenemen naar waar u vandaan komt?’

‘Ik ben een man.’

Vanuit de verte komen andere blauwjassen aangerend. Hij probeert zijn pols los te rukken. Het lukt. Omdat hij een man is. Mannen zijn sterk. De man doet opnieuw een greep naar zijn arm, maar hij struikelt achteruit. Keert zich om. Probeert weg te rennen. Schreeuwt ondertussen: ‘Ik ben een man! Ik ben een man!’ Hij blijft schreeuwen, totdat hij ineens onder zijn oksels wordt vastgepakt en meegesleept. 

Terwijl hij wordt weggesleept, praten er allerlei mensen door elkaar.

‘Ze denkt dat ze een man is.’

‘Zelfbescherming…’

‘We waren net op tijd.’

‘Snel, leg haar op deze bank.’

Hij wordt op een bank gelegd. Iemand gaat naast hem zitten. Praat tegen hem.

‘Rustig nu maar, hier ben je veilig. Wij gaan je helpen. Je hoeft niet meer terug naar de fabriek. Je mag je kind zelf houden. Wij zullen voor je zorgen.’

En hij weet:

- dat als het een jongen wordt, hij niet naar de oorlog wordt gestuurd.

- dat als het een meisje wordt, ze niet wordt vermoord.

- dat hij niet meer omringd is door Menga’s.

- dat hij vanaf nu altijd op zal letten als hij les krijgt.

Ergens drupt een kraan. De baby schopt met het ritme mee. Als het een meisje wordt, noemt ze haar Länka. Of Mïrè.

Dichters in de Prinsentuin

Van 25 juli tot en met 27 juli is er in Groningen weer het poëziefestival Dichters in de Prinsentuin. Net als in 2009 zal ik hierbij optreden. Meer informatie over dit festival vind je hier: http://www.dichtersindeprinsentuin.nl/

Alvast een voorproefje om in de stemming te komen:

Zus en zo

In de brievenbus zitten kakkerlakken waardoor je de krant

niet durft te pakken. Je besluit het slabestek te gebruiken

en beseft dat je vanavond geen salade zult eten. Je zus komt op bezoek,

ze zal genoegen moeten nemen met rijst en gehakt. Buiten

worden kalveren verliefd op strohalmen.

En je weet dat morgen de krant weer naar een ander vod papier

zal verwijzen en dat het te maken heeft met de tijd die verstrijkt.

Je raakt verstrikt in de berichten over gewichtige meneren en ontvoeringen

waarvan je in vervoering raakt, waarna je je verslikt in de slok water

die je jezelf toestond om te drinken: iedereen moet zuinig zijn,

behalve op zichzelf.

Beleef de lente 2012

Net als vorig jaar volg ik Beleef de lente. Vorig jaar schreef ik er al een gedicht over, maar omdat dit jaar zo geheel anders is dan het vorige jaar, schreef ik er nu opnieuw een.

Beleef de lente 2012

De slechtvalken vechten dag en nacht door.
Ze jagen op duiven, ze jagen vooral de kijkers
de stuipen op het lijf.

De slechtvalken vochten en de kijkers gaan
elkaar te lijf. Terwijl Pa hardnekkig blijft broeden
en hoopt dat zijn vrouw in beeld komt als hij
buiten beeld is, stromen de vragen en vloeken
over het scherm. Om zichzelf te beschermen
werpen ze blikken op de steenuil en de ooievaar,
waar minder gevaar heerst. Ze proberen zich
te beheersen, de vreemde valk probeert dat niet.
Ze zet haar snavel in de eieren en geeft Pa
het bevel om te vertrekken.

De kijkers luisteren niet naar bevelen, het kan ze
nu niets meer schelen en alles is geoorloofd
zolang de valken maar niet van hun toekomst
worden beroofd. Ergens in een opvang bidt
een valk voor een behouden thuiskomst.

Gedichtenwedstrijd Bibliotheek Utrecht

Voor het volgende gedicht kreeg ik een eervolle vermelding van Ingmar Heytze bij de gedichtenwedstrijd van de Bibliotheek Utrecht:

Overval

Je zei: ‘Je kunt me altijd bellen’ en ik dacht:
je kunt me nog veel meer vertellen,
omdat ik jou niet wilde storen in de nacht,
als je aan het wachten bent
op wanneer eindelijk je gedachten vertragen
omdat er zand in je ogen wordt gestrooid.

Er is geen enkele reden om iemand te bellen
die niet kan slapen omdat je mensen wakker kunt maken
zelfs als ze met open ogen de lijnen van hun dekbed bestuderen
en de tafel van zestien uit hun hoofd proberen te leren,

zo bleek toen de telefoon rinkelde
en ik ineens jouw stem hoorde.
Ik had gedacht dat ik wakker was
maar toch kon ik jouw woorden niet verstaan,
kon ik het niet aan om te moeten denken
over hoe ik je kon helpen
met je fiets die kapot was
en de jas die je kwijt was
en de bus die niet ging en
nee, het ging niet.


Hoewel je op zich niet echt iets aan een eervolle vermelding hebt, ben ik er toch blij mee. Voornamelijk omdat ik blij ben dat ik weer eens een gedicht geschreven heb. En ook omdat er toch 131 inzendingen waren en maar twee eervolle vermeldingen. Nicole kreeg de andere, erg toevallig. Ik keerde dus tevreden huiswaarts.

De overige inzendingen en een verslag van de wedstrijd zijn hier te lezen: http://www.bibliotheekutrecht.nl/nl/home/Actueel/Agenda/maart-2012/boekenweek-2012/ingezonden-gedichtenVooral de inzendingen van Nicole Teunissen en Liesbeth Hemelsoet vind ik aan te raden.

Brommer

Mina’s ouders waren heel slim. Ze wisten alles. Dat je tanden zwart worden van drop. Dat Sinterklaas niet bestaat. Dat mensen op brommers gevaarlijk zijn.
Mina had gevraagd: ‘Wat is een brommer?’ Haar vader had gezegd dat ze niet van die domme vragen moest stellen.
Mina’s vader vond veel vragen dom. Dat kwam omdat hij zelf zo slim was.

Mina liep over straat. Het was koud. Dat was niet erg. Ze droeg een das. Haar moeder wist dat je een das moest dragen als het koud was. En een muts. Vandaag droeg Mina geen muts. Gisteren wel. Maar Johan had haar muts van haar hoofd getrokken. En ook een paar haren. Ze had moeten huilen. Johan had gezegd: ‘Sorry van de haren.’ Maar haar muts had hij niet teruggegeven. Johan vond dat mensen alleen een muts moesten dragen als het vroor. Of als er sneeuw lag. Johans ouders waren minder slim dan Mina’s ouders. Toen Johan jarig was, had hij drop uitgedeeld.
Mina zag Johan. Hij had haar muts opgezet. Het zag er stom uit. Het was een roze muts. Ze zei: ‘Geef mijn muts terug.’ Ze zei het aardig. Haar moeder had gezegd dat het belangrijk was om altijd aardig te zijn. Johan schudde zijn hoofd. Hij stak zijn tong uit. Draaide zich om en rende weg. Mina riep: ‘Geef mijn muts terug!’ Het was moeilijk om aardig te roepen. Alweer moest ze huilen.

Er klonk een dreun. Mina keek op. Johan lag op de grond. Hij was tegen een jongen aangebotst. Ze hoopte dat haar muts niet vies geworden was. Haar vader zei altijd dat schone kleren heel belangrijk waren. Johan krabbelde overeind. ‘Waarom rijd jij tegen mij aan?’, schreeuwde hij. ‘Met je stomme brommer. Kun je niet uitkijken?’
De jongen pakte Johans arm. ‘Jij loopt zo de straat op. Je moet zelf beter uitkijken.’
Mina liep naar hen toe. Ze zag dat de jongen een brommer had. Tenminste, ze dacht dat het een brommer was. Een blauwe brommer. ‘Dat is mijn muts’, zei ze.
De jongen griste de muts van Johans hoofd. ‘Je moet geen dingen van meisjes stelen’, zei hij. En hij spuugde vlak naast zijn voeten. Toen gaf hij de muts aan Mina. Ze zette de muts op haar hoofd.
‘Dankjewel’, zei ze. De jongen glimlachte.
Johan klopte zijn kleren af. Hij wilde weggaan, maar de jongen hield hem tegen. ‘Eerst je excuses aanbieden.’
‘Sorry’, zei Johan.
‘Maakt niet uit’, zei Mina. Haar vader had haar geleerd om mensen die spijt betuigden altijd te vergeven. Johan had duidelijk spijt. Hij wreef over zijn arm en rilde. Waarschijnlijk had hij het koud. Nu had hij geen muts meer.

Johan liep weg. Mina en de jongen bleven achter. ‘Ik heet Ilias’, zei de jongen. ‘En jij?’
‘Mina.’ Ze was in de war. De jongen had haar gered. Terwijl hij een brommer had. Het klopte niet.
‘Waarom heb jij een brommer?’
‘Dit is geen brommer.’
‘Niet?’
‘Dit is een scooter.’
Mina glimlachte naar hem.

De wandeling

Inmiddels is bekend dat ik 26 oktober bij Onbederf'lijk Vers zal optreden bij Selexyz Dekker v/d Vegt. Samen met F. Starik en Vera De Brauwer. Volgende week woensdag is het al zover.


De wandeling

We wandelen door het bos en doen alsof we het fijn vinden dat er zandkorrels in onze schoenen komen en blaren op onze voeten. De bananen worden zwart, de koekjes zacht en de thermosfles lekt koude thee.

Maar het is leuk om een route te volgen en dat het dan klopt. Dat er inderdaad een vervallen bank staat bij het tweede linkerpad en dat de zandverstuiving na vijftig meter begint.

Het is leuk om een route te volgen zolang het klopt. Tot het moment dat er geen vervallen bank staat bij het tweede linkerpad en dat er na vijftig meter nog veel meer bomen staan.

Alleen de man die naast een rugzak die niet van hem is staat te wachten op de vrouw die achter de eerstvolgende boom op haar hurken zit en ons desondanks vriendelijk groet, laat ons merken waarom wandelen ook alweer leuk is.

Beleef de lente

Beleef de lente

Wij zijn vogelaars op afstand. Wij houden onze
oren open en onze harten vast als de jonge valken
op de rand gaan zitten. De toren is honderd meter hoog,
maar wij horen en zien alles.

Het vergaat ons goed als er voedsel gebracht wordt,
het vergaat de duivenmelker minder. Wij houden
onze vingers gereed en noteren elke hap en elke stap.
Terwijl de valken hun prooi verteren, verbazen wij ons
over de strijdlust van de steenuil. Van toren naar boerderij
kost ons maar een korte klik. De blikken die wij op hen werpen,
raken hen niet.

Wij zijn vogelaars op afstand, maar als we onder aan de
toren staan, onze blikken naar de vogels gaan,
vallen we door de mand en voelen het verlangen
om hier eeuwig te blijven hangen.

Lijst van producten die Maartje niet durft te kopen

- pindakaas
- uien
- bruine bonen
- Knorr-zakje om chili mee te maken
- tonijn
- toiletpapier
- maandverband
- tampons
- bloemkool
- winterpeen
- komkommer
- ontbijtkoek
- chocoladevla
- chocolademelk
- alcoholische dranken
- varkensgehakt
- balkenbrij

Jaarbeursplein

Jaarbeursplein

De man draagt een aktekoffertje
alsof hij op zakenreis gaat.
Hij staat boven aan de roltrap,
al vijf minuten lang.
Als de accordeonist ‘Hava nagila’ inzet,
klapt hij in zijn handen
en werpt een muntje naar beneden.

Na een kwartier keert hij zich om,
stapt van de bovenste trede
en zegt tegen een passant:
‘Deze roltrap is buiten gebruik,
wij verontschuldigen ons
voor het ongemak.’

Brabant Cultureel

Brabant Cultureel is een tijdschrift voor kunst, cultuur en literatuur. Voornamelijk uit Brabant, ja. Naar aanleiding van Brabant Gedicht hebben ze het volgende gedicht van mij geplaatst:

Er was eens

Men adviseerde haar om in het hier
en nu te leven. Vanaf dat moment
streefde ze ernaar om haar haren
voor haar ogen te laten hangen
en niet meer te denken aan het
daar en straks.

Het lukte niet.

Pas toen ze haar knie aan de
tafel stootte en zich groot
probeerde te houden, schrompelde
de wereld ineen tot een hier:
de blauwe plek en een nu:
de pijn.

Bij het stoplicht

De vrouw valt. Het is een oude vrouw, op een fiets. Nu: onder een fiets.
Ze doet een poging om overeind te komen, maar het lukt niet.
Ik denk: ‘Wat vreselijk dat die vrouw is gevallen en wat viel ze op een gekke manier, heel langzaam opzij.’ Ik wist niet dat vallen zo lang kon duren.
Ik denk: ‘Ik moet iets doen, ik moet haar helpen opstaan. Wat als ze zich bezeerd heeft? Dadelijk moet er nog een ambulance komen. Dan moet ik samen met haar wachten en kom ik te laat bij college. Wel met een goede reden, die vrouw moet geholpen worden.’
Ik stap af en wil daadwerkelijk naar de vrouw toelopen, als vijf vrouwen door het rode stoplicht aan komen rennen. Eerst zetten ze de fiets overeind, dan de vrouw. De vrouw zwaait met haar armen in het rond en constateert dat alles goed is.
Maar dat is niet zo. De vijf vrouwen kunnen trots zijn op zichzelf, maar ze hebben mij de kans ontnomen om het bystander effect te overwinnen. Als ik nu nog mijn hulp aan zou bieden, zou ik een ramptoerist lijken.
Dus fiets ik door.

Zonde

Zonde

Misschien kwam het door de mist dat het misging,
of door de wintertijd. De straat bleef beperkt
tot de hoek van de straat en een verdwaalde kat.
We misten elkaar.

Die nacht droomde ik dat ik blind was, blind bleef.
Zelfs toen ik mijn bril opzette, leek de wereld op
een grote Rorschachtest. Overal zag ik jou.

Een dag later kreeg ik bloemen en ik wist:
als een psycholoog in jouw hersenen
zou peuteren, zou hij ook bij jou liefde vinden.

Zelfs als een dokter licht in onze ogen schijnt,
blijven we verbonden. Terwijl hij verklaart
dat we ongeneselijk zijn, voelen wij ons
meer dan gezond.

Marleen (62)

Vroeger heette het een poesiealbum. Of een vriendschapsboekje.
Vandaag heet het Facebook of hyves.

Het concept is hetzelfde: je doet er alles aan om de wereld, dat wil zeggen, je vrienden en eventueel familie, te laten zien hoe fantastisch je bent. Vroeger volstond een gedichtje als:

“Als je later eens als grootmama
deftig zit naast grootpapa
en je dit album weer eens ziet
denk dan aan mij, vergeet mij niet.”

Hoewel je daar dan nog wel plaatjes van katten bij moest plakken. Met glittertjes. En eventueel nog een klein grapje erbij, zoals:

“Tip tap top, de inkt is op.”

Tegenwoordig wordt er meer van je verwacht. Vooral van de foto’s. Bij poesiealbums was een foto sowieso niet nodig en bij vriendschapsboekjes was een pasfotootje gemaakt door de jaarlijkse schoolfotograaf voldoende, maar nu moet je kunnen bewijzen dat je elk jaar op vakantie gaat en elke maand een spannend feestje hebt gehad.

Een voordeel is dat je tegenwoordig niet meer je vriendschapsboekje uit handen hoeft te geven. Nette kinderen hoeven nu niet meer het verdriet te kennen dat vaak veroorzaakt werd door een slordig kind dat vertelt dat het echt, echt niet meer weet waar het boekje is. Of beweert dat het het boekje nooit gehad heeft. Tegenwoordig beheert iedereen zijn eigen pagina en hebben anderen de mogelijkheid om op bezoek te komen. Dat is een hele verbetering.

Een nadeel is dat één keer een pagina invullen niet voldoende is. De statussen moeten regelmatig vervangen worden, iedereen moet weten wat je doet en waar je dat doet. Daar verdien je respect mee, daardoor kunnen mensen je leuk vinden. Vroeger werd een vriendschap één keer bevestigd. Daarna kon je voor altijd zien hoe je vrienden smeekten om nooit vergeten te worden. Nu is het een dagelijks gevecht om alle vriendschappen te behouden. Elke vriendschap is twee klikken verwijderd van haar einde.

Maar als er niemand meer over is, kun je gelukkig altijd nog een boerderij beginnen.

Studenten

Wij zijn studenten. We zitten in een ruimte die zo klein is dat we soms naar adem moeten happen. Optimistische docenten denken dat we met open monden zitten te luisteren. Pessimistische docenten snauwen dat het onbeleefd is om te gapen. Wij zijn studenten en noemen lessen colleges, klaslokalen collegezalen. Huiswerk maken wordt studeren. We doen alsof het van belang is om te weten wat een paradigmawisseling is en om te bepalen in hoeverre we een bepaald discours gebruiken, maar het enige wat we willen weten, is wat er gevraagd gaat worden op het volgende tentamen en hoeveel woorden het eindessay moet zijn. Eerder heette dat: het proefwerk, het werkstuk, maar die tijd is voorbij. Sommigen van ons hebben minilaptops bij zich en beginnen te typen zodra de docent begint te spreken. Anderen hebben collegeblokken waarin ze zo min mogelijk schrijven, in de hoop dat anderen zullen denken dat zij alles al weten. Als de docent vraagt om stilte, houden we allemaal onze mond. Wij zijn studenten, maar zodra we thuis zijn, zijn we weer zoon, vriendin, dochter, minnaar of eenzaam. In elk geval onszelf.

Ik zei:
In deze straat is een jongen vermoord,
omdat zijn moeder steeds zo hard praatte.
De jas van haar zoon ligt daar in de modder
en uit haar mond komt nu geen enkel woord.

Er werd gezegd:
Wat is het verband, waarom zoek je niet
naar het grotere verband?

Ik keek in de EHBO-kist en vond
een hoop blauwe ovenwanten.
De jongen had zijn handen verbrand,
misschien was dat de reden.

Er werd gezegd:
Maar wat is het grotere geheel?

Ik wist het niet,
ik ben geheelonthouder.