Zwemmen

Bij Zwemmen van Nicola Keegan had ik hetzelfde als bij Atmosferische storingen van Rivka Galchen: het idee dat het eigenlijk heel goed is, dat ik het mooi moet vinden, maar dat het me maar niet lukt om het daadwerkelijk mooi te vinden. Dat is grappig, omdat er een citaat van diezelfde Rivka Galchen op het omslag staat: 'Het moet gelezen en herlezen worden.' Misschien had dat me moeten waarschuwen.
Het verhaal van Zwemmen is erg interessant. Het hoofdpersonage, Philomena Ash, heeft nogal een problematische jeugd, met ouders die psychisch niet al te sterk zijn en drie zussen, waarvan er een ernstig ziek wordt. Op een gegeven moment komt ze erachter dat zwemmen een manier is om met deze problemen om te gaan. En dat ze er goed in is, zo goed dat ze medailles wint op de Olympische Spelen. Aan het verhaal ligt het dus niet.
De schrijfstijl is bijzonder compact en gedetailleerd. Compact, omdat er vaak meerdere beelden worden gebruikt om één detail te beschrijven. Aan de andere kant is het juist erg uitvoerig en totaal, zelfs Philomena's babytijd wordt beschreven. Tegelijkertijd blijven essentiele dingen vaak onduidelijk of onderbelicht. Zo worden gedachten én dialogen vaak schuingedrukt weergegeven, wat soms nogal verwarrend is. Ook wordt er zo gefocust op details dat het verhaal uit het oog wordt verloren, dat het bijvoorbeeld niet duidelijk is in welke tijd of op welke plaats Philomena zich bevindt. Ik vermoed dan ook dat in deze roman het verhaal ondergeschikt is, dat het vooral gaat om de originaliteit van de beelden, de zintuigelijke manier waarop het geschreven is. En zoals uit mijn vorige blog al bleek, is dat niet de stijl waar ik het meest van houd. Voor mensen die er wel van houden, is Zwemmen daarentegen een absolute aanrader.
Overigens kent die workshop een vervolg, ik ben voor 6 oktober uitgenodigd bij De Schrijverstafel, dan is er wat meer tijd om de teksten kritisch te bekijken, erg leuk en spannend.

Manuscripta

Gisteren ben ik naar Manuscripta geweest. Het begin van de dag verliep ronduit stom, omdat er geen treinen reden tussen 's-Hertogenbosch en Utrecht. Omdat ik (met mijn moeder) vanuit Eindhoven ging, was dit nogal een probleem, want nu werd ons verteld dat we via Rotterdam moesten reizen. In Rotterdam aangekomen, werd ons verteld dat we voor Amsterdam door moesten reizen naar Den Haag Holland Spoor. Er werden geen verklaringen of excuses aangeboden, men deed alsof het doodnormaal was dat wij elke stad in Zuid-Holland aandeden, terwijl we daar eigenlijk geen minuut hadden willen verblijven. Uiteindelijk hebben we er zo'n vier uur over gedaan om naar Manuscripta te komen, wat niet echt bevorderlijk was voor de sfeer. Gelukkig was het, toen we er eenmaal waren, wel erg leuk. We hebben o.a. Francine Oomen, Ronald Giphart en P.F. Thomése gezien. En Matt Dings, van wie we zelfs zijn nieuwste boek, Jonge Jaren kregen. Een boek met allemaal interviews met BN'ers over jeugdherinneringen, het lijkt me erg tof.

En ik had dus een schrijfworkshop gewonnen. Het was van de esta, maar het werd gegeven door Mieke Bouma en Marciel Witteman. Er waren zeven mensen en het duurde maar 45 minuten, dus het bleef wat oppervlakkig, maar op zes oktober is er blijkbaar een vervolg. En het was toch wel leuk, vooral ook om de andere inzendingen te horen. Er werd voornamelijk gewezen op wat er goed was, dat vond ik wel jammer, ik had gehoopt dat ze kritischer zouden zijn. De zeven schrijftips waren ook nogal basaal, bijvoorbeeld: "Laat je inspireren" en "Herschrijf". De opvallendste vond ik echter: "Schrijf beeldend en zintuigelijk". Daarachter stond dan nog: "Schrijf met zoveel mogelijk beelden, details en gebruik je vijf zintuigen om die beelden ook bij de lezer te voeden. Hoe voelt, smaakt, klinkt en ruikt het?"
Dat beeldend schrijven iets positiefs is, begrijp ik. Al denk ik dat het er voornamelijk om gaat dat je originele beelden gebruikt. Maar zintuigelijk? Ik geloof niet dat ik zintuigelijk schrijf, integendeel. Het lijkt mij dat het meestal absoluut niet interessant is hoe de omgeving eruitziet, wat voor geluiden er te horen zijn. Ik zou mensen eerder af- dan aanraden om zintuigelijk te schrijven en zo veel mogelijk details te gebruiken. Ik denk dat elk detail dat je noemt een functie moet hebben. Misschien heb ik het verkeerd begrepen, maar een voorbeeld van zintuigelijk schrijven lijkt mij: "Het was een vrijstaand huis met groene garagedeuren en een grote serre. Het grasveld was zo groot dat er minstens drie families op konden picknicken. Het enige wat ik hoorde, was het geroep van een koekoek."
Stel je voor dat een heel boek op die manier geschreven zou zijn. Dat lijkt mij erg vermoeiend en oninteressant. Alleen als het voor het verhaal van belang is, zou ik zeggen dat de garagedeuren groen waren, of dat er alleen een koekoek te horen is. Maar wellicht gaat het hier om een smaakverschil en vinden veel mensen het wél prettig om zo veel zintuigelijke beelden te moeten verwerken. Er zijn mensen die in kleur en geluid dromen en die voornamelijk in beelden denken, misschien vinden zij het fijn als een verhaal vol beelden staat. Maar een 'gouden schrijftip' lijkt het mij toch bepaald niet. In elk geval was ik niet van plan om voortaan te bedenken of mijn hoofdpersonage blond of bruin heeft, groot of klein is. Dat mag de lezer van mij allemaal fijn zelf bepalen.

Een groene bloem

Op het moment lees ik niets. Dat komt omdat ik nog een beetje moet bijkomen van Een groene bloem, de trilogie van Floortje Zwigtman. Nu heb ik de drie delen niet direct achter elkaar gelezen, dat zou te veel worden, maar wel in een redelijk kort tijdsbestek. Dat moet ook, want er komen behoorlijk wat personages in het verhaal voor. Adrian Mayfield is de hoofdpersoon. Hij woont aan het eind van de negentiende eeuw in Londen. Omdat het zo'n veelomvattend verhaal is, wat in totaal meer dan 1500 bladzijdes heeft, is het lastig samen te vatten, maar het gaat er in elk geval om dat Adrian homo is en voortdurend in de problemen raakt. Het leuke aan Een groene bloem is dat Oscar Wilde een van de personages is. Minder leuk is dat hij wordt aangeklaagd omdat hij homo zou zijn. Ik was blij dat ik niet precies op de hoogte was van het leven van Oscar Wilde, dat ik de uitkomst van de rechtzaak niet kende, daardoor bleef het verrassend en spannend. Verder is de schrijfstijl van Floortje Zwigtman ontzettend fijn, op een bepaalde manier doet het aan Harry Potter denken. Daarbij vlieg je ook door de bladzijdes heen en denk je ook voortdurend: 'O Harry/ Adrien, doe dat nou niet!' Het laatste deel, Spiegeljongen, vond ik iets minder sterk dan de andere delen, maar alles wordt op het laatst wel mooi afgerond. Hoewel ik het niet erg had gevonden als er nog een deel vier en vijf over de rest van zijn leven zou zijn geschreven. Gelukkig heb ik net op wikipedia gelezen dat er nog wel een spinoff is van het tweede deel. Hopelijk hebben ze dat ook in de bibliotheek.

Van Eibergen tot Amsterdam

Er zijn mensen die denken dat een hobby als schrijven zich voornamelijk binnenskamers afspeelt. Dat zal voor sommige mensen ook het geval zijn, maar hoeft zeker niet per se. Zo kan je ook uitgenodigd worden voor een optreden in Eibergen (http://www.openei.nl/de-maat-kunstentaal). Het overkwam Nicole, en ik ging graag met haar mee. Eibergen ligt in het oosten van het land, tussen Groenlo en Haaksbergen. Dat is dus Heel Ver Weg. Gelukkig was de organisator van het festival zo vriendelijk om ons van station Ruurlo af te halen. Het regende. Dat was jammer. Nu had ik sowieso al niet verwacht dat het een erg druk festival zou worden, simpelweg omdat Eibergen minder inwoners heeft dan, bijvoorbeeld, Utrecht of Eindhoven, maar door de regen werden waarschijnlijk een hoop potentiële bezoekers afgeschrikt. Terwijl er leuke dingen te zien waren, zoals een percussiegroep. Percussie is altijd goed, zodra je een trommel en een beetje ritmegevoel hebt, klinkt het goed. Verder was er een optreden van 'Ongeordend'. Deze jongen gaf na elke 'track' weer een weerbericht ('Gelukkig regent het nu niet!', 'Ik denk dat het zo gaat regenen!', 'Helaas regent het nu!'), maar zijn teksten spraken me erg aan, hoewel ze nogal deprimerend waren. En Nicole deed het ook weer geweldig, dus ik had eigenlijk een erg leuke middag.

En dan is volgende week Manuscripta, daar zal het wel wat drukker zijn. Ik mag meedoen aan een schrijfworkshop, je kon dat winnen door een begin van een verhaal op te sturen. Ik ben erg benieuwd hoe het zal gaan, maar het wordt vast leerzaam. Ik heb er in elk geval wel zin in!

Rico's vleugels

Dat Rascha Peper in staat is om mooie boeken te schrijven, wist ik al, omdat ik eerder Russisch blauw en Wie scheep gaat heb gelezen. Dat was echter al een tijdje geleden, dus ik zou niet meer kunnen zeggen waar die romans precies over gaan en wat ik ervan vond. Maar nadat ik de eerste twee delen van de trilogie van Floortje Zwigtman had gelezen, had ik behoefte aan een wat dunner boek waarin het niet voortdurend over homoseksuele mannen gaat en herinnerde ik me de romans van Rascha Peper. Ik koos Rico's vleugels. Op mijn versie staat geen flaptekst, anders had ik waarschijnlijk een ander boek gekozen. Ik ben blij dat ik dat niet heb gedaan, want Rico's vleugels is een prachtig boek. Het gaat over een echtpaar met een enorme schelpencollectie. Ze willen de collectie overdragen aan een instituut, maar eerst willen ze alles nog eens controleren, om op die manier afscheid te nemen. Dat klinkt niet heel spannend, maar dat wordt het uiteindelijk wel. Het einde is zelfs wat te dramatisch naar mijn zin, maar tegelijkertijdpast het goed bij het thema van de vergankelijke schoonheid. Rascha Peper slaagt erin om je te laten meeleven met personages die je, als je erover zou lezen in de krant, zou verafschuwen. Ze geeft elk personage zijn eigen stem, wat ik echt ontzettend knap vind. Zo praat Rico, een jongen uit het dorp die voor het echtpaar, de Rochèls, gaat werken en vooral van motoren houdt, nogal plat en gebruikt hij veel grof taalgebruik. De Filippijnen, waar de Rochèls wonen, noemt hij consequent de Filistijnen. Grappig is dat er in een boekverslag op scholieren.com precies dezelfde fout wordt gemaakt.
Rascha Peper ken ontzettend goed verhalen vertellen, dat bewijst ze met Rico's vleugels voor mij opnieuw.

Jonge Friese dichters

In het laatste nummer van Schrijven Magazine schrijft Atze van Wieren over 'jonge Friese dichters'. Blijkbaar stond er in de Leeuwarder Courant een artikel over hen, waarin ze beschreven werden als poëten die op een zolderkamertje gedichten schreven en hoopten dat ze ooit ontdekt zouden worden (hoe de krant hen dan gevonden had, stond er helaas niet bij). Atze van Wieren oordeelt genadeloos over hen, ze zouden geen weet hebben van de dichterswereld en niet meedoen aan wedstrijden en optredens. Dat in het krantenartikel stond dat ze zelf niet veel dichtbundels lazen, was nog wel het ergste. Hij zegt: "Ze lezen bijna geen andere dichters, verdiepen zich kennelijk niet in de techniek van het dichten, kortom: gaan voorbij aan het besef dat [...] je een nooit aflatend doorzettingsvermogen moet hebben om op dat gebied iets te bereiken."

Een van de dichters waar Van Wieren zich zo over opwindt, is Harm Hendrik ten Napel. Dit verbaasde mij zeer. Als iemand mij zou vragen om een nieuw talent te noemen, iemand wiens naam je de laatste tijd overal tegenkomt en die er hard aan werkt om succes te krijgen, zou Harm Hendrik een van de eerste mensen zijn aan wie ik moest denken. Ook hij trad bijvoorbeeld op bij 'Dichters in de Prinsentuin' vorig jaar en verder weet ik dat hij mee heeft gedaan aan de Kunstbende en dat hij in een bundel van 'Schrijf je reis' stond. Met deze kennis in je achterhoofd is het hele artikel van Van Wieren eigenaardig te noemen. Hoezo weet Harm Hendrik niets van de dichterswereld, waarom zou hij geen doorzettingsvermogen hebben, hoezo zou hij nooit opgetreden hebben? Het lijkt er eerder op dat Van Wieren zelf de dichterswereld voor een groot deel niet kent. Als hij "Harm Hendrik ten Napel" op google zou hebben ingetypt, zou hij zo zijn blog hebben gevonden, waarop vermeld wordt waar hij allemaal aan mee heeft gedaan en wat hij heeft gewonnen. Ook is er vrij snel een behoorlijk indrukwekkend lijstje te vinden op een site van de NCRV met zijn prijzen en publicaties van 2007 en 2008. Als ik Harm Hendrik was, zou ik zwaar beledigd zijn door het artikel van Van Wieren.

Het enige waar Van Wieren nog gelijk in zou kunnen hebben, is dat Harm Hendrik niet veel andere dichters zou lezen. Dat zou kunnen, ik weet het niet. Volgens het artikel heeft hij wel eens wat van Kopland gelezen, volgens zijn blog heeft hij een bundel van Nolens gelezen, dus het lijkt mij dat het nogal meevalt, maar goed, misschien vindt Van Wieren dat wij, voordat we beginnen schrijven, eerst een soort canon van Nederlandse poëzie tot ons moeten nemen. Ik vraag mij af of we dat van jonge dichters moeten verwachten. Natuurlijk is het goed om kennis te nemen van andere poëzie, maar moet dat per se door het lezen van dichtbundels, zoals Van Wieren suggereert? Ik denk van niet. Poëzie kun je overal tegenkomen, in de bus, op de muur, in liedteksten, in schoolboeken, op internet en bij optredens. Misschien lees je dan niet de Nederlandse dichters die het bekendst zijn, maar hoe erg is dat? Waarom zouden jonge dichters moeten schrijven zoals hun voorgangers dat deden, waarom mogen ze geen inspiratie halen uit muziek en film (zoals Albert Meijer blijkbaar doet)? Wat is er precies mis met Deelder en Chabot (dichters die Tim Dijkstra graag leest)? Nee, de meeste jonge dichters zullen inderdaad niet veel dichtbundels in huis hebben. Ze plaatsen wat gedichten op internet en lezen daar voor het eerst ook andere gedichten. Ze doen mee aan een wedstrijd en lezen het winnende gedicht. Ze gaan naar een festival waar ze optredens horen van Jurre van den Berg of Tjitske Jansen. Dat mensen geen dichtbundels lezen, wil niet zeggen dat ze geen kennis nemen van andere dichters.

Kortom, het advies van Atze van Wieren aan de 'Friese poëten in de dop' om "wat minder 'in stilte en buiten beeld' aan hun gedichten te schaven en wat meer buiten de deur te onderzoeken wat er zoal te koop is" slaat nergens op. Ten eerste weten ze prima wat er buiten de deur allemaal gebeurt, ze staan immers niet voor niets in de krant (al was dat misschien een nogal misleidend artikel, als Van Wieren daar al die foutieve conclusies uit kon trekken). Ten tweede is het helemaal niet erg om eerst in stilte aan je gedichten te werken, voordat je ze opstuurt naar tijdschriften en uitgeverijen. Als deze dichters zo slecht zijn als Van Wieren beweert, is het misschien juist goed dat ze niet voortdurend in de openbaarheid willen treden.

Harm Hendriks blog: harmhendriktennapel.web-log.nl

Ik zei:
In deze straat is een jongen vermoord,
omdat zijn moeder steeds zo hard praatte.
De jas van haar zoon ligt daar in de modder
en uit haar mond komt nu geen enkel woord.

Er werd gezegd:
Wat is het verband, waarom zoek je niet
naar het grotere verband?

Ik keek in de EHBO-kist en vond
een hoop blauwe ovenwanten.
De jongen had zijn handen verbrand,
misschien was dat de reden.

Er werd gezegd:
Maar wat is het grotere geheel?

Ik wist het niet,
ik ben geheelonthouder.